Kategori: Makaleler

Göz Bebeği Nedir TDK? Antropolojik Bir Yolculuk Bir Antropoloğun Daveti: Kültürlerin Işığında Göz Bebeği Bir antropolog olarak insanın bakışında gizlenen anlamları keşfetmeye çıktığımda, “göz bebeği” kavramı beni her defasında büyüler. Çünkü bir gözün merkezinde, karanlık bir dairenin içinde insanlık tarihi, duygular, ilişkiler ve kimliklerin derin izleri saklıdır. Türk Dil Kurumu’na (TDK) göre göz bebeği “gözün ortasındaki küçük, yuvarlak, siyah nokta” olarak tanımlanır. Ancak antropolojik açıdan bakıldığında, bu tanım yalnızca fiziksel bir açıklamadan ibaret değildir. Göz bebeği, kültürlerin aynasında bir “benlik” yansıması, bir “ruh kapısı” olarak da okunur. TDK’nın Tanımıyla Başlayan Anlamın Evrimi TDK’nın sade tanımı aslında kültürlerarası anlam zenginliğinin kapısını…

Askeri Kantin Ne Demek? Çay, Strateji ve Empatiyle Dolu Bir Evrenin Kapıları Hayat bazen öyle ciddi meselelerle doludur ki, küçük detaylar yüzümüzü güldürmeye yetmez. Ama iş “askeri kantin” konusuna geldiğinde işler değişir. Çünkü burası, askerlerin bir yandan vatanı savunurken bir yandan da çay-simit ikilisinin derin felsefesini düşündüğü kutsal mekândır. Eğer siz de “Askeri kantin ne demek yahu?” diye merak ediyorsanız, kemerlerinizi bağlayın. Bu yazıda disiplin, strateji ve empatiyle harmanlanmış, bol kahkahalı bir yolculuğa çıkıyoruz. — Askeri Kantin Nedir? “Çay İçmeden Görev Yok” Diyenlerin Mabedi Askeri kantin, en basit tabirle askerlerin günlük ihtiyaçlarını karşıladığı küçük ama etkisi büyük bir markettir. Burada…

Dünyanın En Güçlü Boksörü Kimdir? Tek İsim Dayatmasına Ringin Ortasından İtiraz Bu yazıya sert bir cümleyle gireyim: “Dünyanın en güçlü boksörü” diye tek bir isim arayanlar, boksta gücün kaç farklı anlama geldiğini ıskalıyor. Güç; sadece yumruğun sertliği değildir, ağırlık sınıfından bağımsız beceri (pound-for-pound), rakip kalitesi, unvan sürekliliği ve ring zekâsının birleşimidir. Dolayısıyla tek cevabı olan bir soru değil; ama tartışması çok keyifli bir konu. Kısa cevap mı? Hangi “gücü” ölçtüğüne bağlı: ağır sıklette tahta oturan mı, en sert vuran mı, yoksa pound-for-pound listelerinde tepeye yazılan mı? Dünyanın En Güçlü Boksörü Kimdir? Sorunun Kendisi Problemli “Güç” kavramını açmadan hüküm vermek, maç…

Arapça “Kan” Ne Demek? Bir Kelimenin Kültürle Dolu Yolculuğu Bir kelimenin sadece anlamı değil, taşıdığı kültür, tarih ve duygular da önemlidir. Arapça öğrenirken beni en çok etkileyen kelimelerden biri “kan” oldu. Çünkü bu kelime, Türkçede olduğu gibi sadece biyolojik bir sıvıyı değil, hayatın özünü, fedakarlığı ve hatta adalet anlayışını da içinde barındırıyor. Şimdi gelin birlikte “Arapça kan ne demek?” sorusunun peşine düşelim ve bu kelimenin ardındaki derin anlam katmanlarını keşfedelim. Arapçada “Kan” Kelimesi: دم (dam) Arapçada “kan” kelimesi “دم” (dam) olarak yazılır ve “kan” anlamına gelir. Bu kelime, Arap dilinin en eski ve en güçlü kavramlarından biridir. Sadece fizyolojik bir…

29 Şubat: Zamanın Aralığında Bir Felsefi Durak Filozofun Gözünden Zamanın Kırılması 29 Şubat… Takvimin sessiz bir parantezi, insanın zamana hükmetme çabasının en zarif ama en ironik ifadesi. Zaman akıyor, bizse onu ölçmeye, biçmeye, bölmeye çalışıyoruz. Ancak her dört yılda bir, bir gün fazladan ekliyoruz çünkü doğa, bizim kusursuz sandığımız düzeni kendi ritmine göre büküyor. Bu gün, bir “fazlalık” değil; insanın evren karşısındaki mütevazı teslimiyetidir. Epistemolojik bir açıdan bakıldığında 29 Şubat, bilginin sınırlılığını hatırlatır. Biz zamanı tanımladığımızı sanırız ama aslında onu yalnızca izah etmeye çalışırız. Bilimsel hesaplamalarla yılı 365 güne sığdıramadığımızda, doğa adeta fısıldar: “Zaman sizin kurgunuz değil.” Bu noktada, bilgiyle…

Kahramanmaraş Göksun Kürt mü? Kimlik, İktidar ve Vatandaşlık Üzerine Siyasal Bir Okuma Bir siyaset bilimci olarak sıkça düşünürüm: coğrafya yalnızca sınırların değil, kimliklerin de biçimlendiricisidir. Her şehir, her ilçe, yalnızca fiziki bir mekân değil; ideolojik bir uzamdır. Kahramanmaraş Göksun Kürt mü? sorusu, yüzeyde bir etnik kimlik sorgusu gibi görünse de aslında çok daha derin bir meseleyi işaret eder: devletin kimlik tanımlama gücünü, toplumsal aidiyetin nasıl inşa edildiğini ve vatandaşlığın kimler için nasıl anlam kazandığını. Bu yazı, bu sorunun etrafında dönen kimlik siyasetinin tarihsel ve yapısal analizidir. Kimlik Siyaseti ve İktidarın Görünmeyen Eli Toplumda “kim kime ait” sorusu, genellikle masum bir…

Kevin De Bruyne Kaç Yaşında? Felsefi Bir Bakış Bir Filozofun Bakışıyla: Zamanın ve Yaşın Doğası Felsefe, her zaman derin bir sorgulama ve anlam arayışıdır. Bir insanın yaşını sormak, sadece biyolojik bir gerçekliğin ötesinde, zamanın doğası ve insan varoluşunun ne anlama geldiği üzerine daha geniş soruları da gündeme getirebilir. Kevin De Bruyne’in yaşını sormak, aslında bizlere zaman, varlık ve bilgi üzerine felsefi bir sorgulama fırsatı sunar. Yaş, yalnızca kronolojik bir ölçü mü, yoksa daha derin bir anlam taşıyor mu? Bir insanın yaşı, onun kimliğini, deneyimlerini ve toplumsal değerini nasıl etkiler? Bu yazıda, Kevin De Bruyne’in yaşını tartışırken, etik, epistemoloji ve ontoloji…

Gölge Düşürmek: Tarihsel Bir Bakış ve Toplumsal Yansımalar “Gölge düşürmek, bazen bir ışığın zıttıdır, bazen de en güçlü ışığın ardında saklanmaya çalıştığımız gerçeği.” Bu satırlara göz attığınızda, belki de zihinlerinizde bir sorunun cevabı beliriverdi: Gölge düşürmek ne demek? Bir tarihçi olarak, bu kavramı ele alırken geçmişin izlerini aramak, toplumsal ve kültürel evrimimize nasıl yön verdiğini anlamak oldukça ilgi çekici. Gölge, her şeyin karşıtı olan ışık kadar önemli, hatta bazen ışığı geride bırakıp kendini en öne çıkaran bir metafor. Ama bu “gölge düşürmek” dediğimizde, ne kadar ışık ve ne kadar karanlık bir araya geliyor? Şimdi gelin, bu terimin tarihsel arka planını,…

Gölde Alabalık Olur mu? Tarihin Sularında Bir Yolculuk Bir tarihçi olarak geçmişi anlamaya çalışırken sık sık kendimi suya bakarken bulurum. Çünkü su, tıpkı tarih gibi, hem akışkandır hem de derin. “Gölde alabalık olur mu?” sorusu da ilk bakışta basit bir ekolojik merak gibi görünse de, aslında insanlık tarihinin doğayla kurduğu ilişkinin, toplumsal dönüşümlerin ve kırılma noktalarının sembolik bir özetidir. Bu soruya cevap aramak, yalnızca biyolojik bir yanıt bulmak değil; aynı zamanda insanın doğayı nasıl şekillendirdiğini ve ondan nasıl şekil aldığını anlamak anlamına gelir. Antik Dönemden Günümüze: Göl Kültürü ve İnsan Doğası Tarih boyunca göller, insan yaşamının merkezinde yer almıştır. Eski…

Hane Kimleri Kapsar? Küresel ve Yerel Perspektiflerden Bir Bakış Giriş: Bir Ev, Bir Çatı, Birlikte Yaşamanın Hikayesi Hane denince aklımıza ilk gelen genellikle aynı çatı altında yaşayan insanlar olur. Ancak bu tanım, kültürden kültüre, toplumdan topluma değişir. Bazı yerlerde hane yalnızca çekirdek aileyi kapsarken, kimi toplumlarda birkaç kuşak, hatta komşuluk ilişkileri bile bu tanıma dâhil edilir. “Hane kimleri kapsar?” sorusu, aslında sadece sosyolojik bir tanım değil; aynı zamanda bir aidiyet, topluluk ve yaşam biçimi sorusudur. Küresel Perspektif: Dünyanın Farklı Köşelerinde Hane Anlayışı Batı Dünyasında Bireysellik ve Çekirdek Aile Modeli Batı toplumlarında, özellikle Avrupa ve Kuzey Amerika’da, “hane” kavramı genellikle bireysellik…